روز گذشته، بازار سرمایه ایران یکی از سنگینترین ریزشهای اخیر خود را تجربه کرد. افزایش ریسکهای بینالمللی – بهویژه احتمال تشدید تنشهای ژئوپلیتیکی و وقوع درگیریهای گستردهتر – همراه با تمایل شدید سرمایهگذاران به نقدشوندگی، فشار فروش را به اوج رساند. این شرایط در حالی رخ داد که بورس پس از رشد اخیر خود، نیاز به اصلاح قیمتی و شاخص داشت تا تعادل نسبی بازگردد.
در معاملات دیروز، خروج حدود ۷ هزار میلیارد تومان پول حقیقی از بازار سهام، حق تقدم و صندوقهای سهامی ثبت شد که نشاندهنده عقبنشینی گسترده سهامداران خرد و حقیقی است. بیش از ۸۰ درصد از نمادها زیر فشار فروش قرار گرفتند و صفهای فروش سنگین (به ارزش بیش از ۱۳ هزار میلیارد تومان) فضای بازار را کاملا منفی کرد.
با وجود افزایش چشمگیر ریسکهای بینالمللی و ادامه فشار خروج نقدینگی، باید دید بورس در روزهای آینده چه وضعیتی پیدا خواهد کرد؛ آیا بازار میتواند نفس تازهای بگیرد و به سمت تعادل حرکت کند، یا فشار نزولی و بیاعتمادی، ادامه خواهد یافت؟
برزو حقشناس، کارشناس بازار سرمایه در خصوص ریزش بورس در روز گذشته گفت: «در شرایط کنونی، سطح ریسکهای سیستماتیک –چه در سطح داخلی و چه خارجی– به شدت بالاست و این عامل بهطور مستقیم بر عملکرد بازار سرمایه اثر منفی گذاشته است.»
حقشناس افزود: «علاوه بر این، گزارشهای عملکرد ۹ ماهه تعدادی از شرکتهای بزرگ و شاخص، پایینتر از انتظارات بازار بود. اثر مثبت افزایش نرخ ارز هنوز بهطور کامل در صورتهای مالی این شرکتها منعکس نشده است.»
او ادامه داد: «ترکیب این دو عامل، یعنی تشدید ریسکها و گزارشهای ضعیفتر از پیشبینی، فشار قابل توجهی بر شاخصها وارد کرد و منجر به ریزش اخیر شد.»
حقشناس در خصوص عملکرد بازارساز خاطرنشان کرد: «بازارساز در هفته گذشته عملکرد مناسبی داشت و تلاش کرد با مداخله هدفمند در سهام بزرگ، نقدشوندگی بازار را حفظ کند. با این حال، ظرفیت بازارساز نیز محدود است و نمیتوان انتظار داشت که همواره بتواند در برابر واقعیتهای بنیادین و ریسکهای موجود مقاومت کند.»
این کارشناس بازار سرمایه تاکید کرد: «تا زمانی که سطح ریسکهای سیستماتیک کاهش نیابد، فعالیت موثر و پایدار در بازار سرمایه دشوار خواهد بود. البته باید توجه داشت که در برخی شرکتهای صادراتی، اثر افزایش نرخ ارز با تاخیر در گزارشهای مالی ظاهر میشود و احتمالا در دورههای آتی شاهد بهبود این شاخصها خواهیم بود.»
حقشناس در پایان گفت: «تا هفته گذشته، مولفههای بنیادی تا حدی بر ریسکها غلبه داشت، اما اکنون وزن ریسکهای سیستماتیک افزایش یافته و جذابیت بنیادی بازار کاهش پیدا کرده است؛ نتیجه این تحول، وضعیت فعلی بازار است.»
در مجموع میتوان ریزش روز گذشته بازار سرمایه را ترکیبی از عوامل خارجی یا همان ریسکهای جهانی و عوامل داخلی از جمله اصلاح پس از رشد، خروج نقدینگی و احتیاط سرمایهگذاران دانست. در چنین فضایی، بازارساز نیز با محدودیتهایی روبهروست و نمیتواند بهطور کامل جلوی فشار فروش را بگیرد. نتیجه این وضعیت، تشدید بیاعتمادی و احتمال تداوم روند نزولی تا زمانی است که ریسکهای سیستماتیک کاهش یابد یا سیگنالهای مثبت قویتری ظاهر شود.
